تنبلی تخمدان
بیماری ها

دلایل تنبلی تخمدان یا سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست

تنبلی تخمدان یا PCOD یک مبحث چالش بر انگیز است که سوالات زیادی حول آن برای بسیاری از خانم‌های جوان مطرح می‌شود.

سندروم تخمدان پلی کیستیک اختلال هورمونی رایج بین خانم‌ها در سن بلوغ تا یائسگی است. به‌طورمعمول خانم‌ها با داشتن این نوع مشکل هورمون مردانه آن‌ها بیشتر نسبت به حالت نرمال تولید می‌شود، در این مواقع پریود‌های غیرطبیعی یا طولانی و سیکل‌های نامرتب دارند. زیرا در سطح تخمدان‌های آن‌ها فولیکول‌های ریز و پراکنده‌ای وجود دارد. این نوع بیماری در خانم‌های چاق شایع‌تر است.

در پلی کیستیک، تعداد زیادی کیسه‌ی کوچک پر از مایع در داخل تخمدان‌ها ایجاد می‌شوند. کلمه‌ی پلی کیستیک به معنی «کیست‌های زیاد» است.

تنبلی تخمدان

این کیسه‌ها درواقع فولیکول هستند که هر کدام از آنها یک تخم نابالغ دارند. این تخم‌ها هیچ‌وقت آن‌قدر بالغ نمی‌شوند که قاعدگی را آغاز کند.

نبود قاعدگی سطح هورمون‌های استروژن، پروژسترون، FSH و LH را تغییر می‌دهد. سطح‌های استروژن و پروژسترون کمتر از همیشه هستند. درحالی‌که سطح اندروژن از همیشه بالاتر است.

افزایش هورمون مردانه چرخه‌ی قاعدگی را به‌هم می‌زند. بنابراین زنانی که تنبلی تخمدان دارند، کمتر از بقیه پریود می‌شوند.

تنبلی تخمدان یا تخمدان پلی کیستیک روی تقریبا ۲۷ درصد از زنانی که در سنین باروری خود هستند، تأثیر می‌گذارد. این بیماری باعث می‌شود کیست‌هایی در تخمدان‌ها به‌وجود بیایند، هورمون‌های مردانه در زنان بیشتر شوند و پریودها نامنظم باشند.

در این مواقع تخمدان‌ها که به طور طبیعی وظیفه تولید استروژن و پروژسترون که هورمون‌های تنظیم کننده سیکل قاعدگی هستند را کمتر تولید می‌کنند. ممکن است کیست‌های کوچکی تولید شود که حاوی مایع است و منجر به عدم تخمک گذاری منظم می‌شوند. در نتیجه قدرت باروری را در افراد کاهش می‌دهند.

علائمی همچون پریود‌های نامنظم و خونریزی‌های شدید و غیر طبیعی در هنگام عادت ماهانه وجود دارد. افزایش سطح آندروژن که از جمله نشانه‌های هیرسوتیسم و پرمویی صورت و بدن است ایجاد می‌شود. آکنه شدید و ریزش موی آندروژنیک، تیره شدن قسمتی از بدن در نواحی گردن یا زیر چانه، بزرگ شدن تخمدان‌ها در اثر این نوع عارضه به وجود می‌آیند و با بزرگ شدن تخمدان‌ها احتمال احاطه شدن تخمک‌ها توسط فولیکول‌ها وجود دارد. همین امر موجب اختلال در عملکرد تخمدان‌ها می‌شود.

در طی بیماری PCOD سیکل و روال طییعی تخمک گذاری از بین می‌رود و به این ترتیب هر ماه چند فولیکول ریز به سطح تخمدان وارد می‌شوند و، چون چیزی برای مهار آن‌ها وجود ندارد هر ماه تعداد زیادی فولیکول در محیط تخمدان ایجاد می‌شود.

به طور طبیعی هر ماه چند فولیکول در تخمدان رشد می‌کند، ولی یکی از آن‌ها تبدیل به تخمک شود، وقتی فولیکولی برای تبدیل به تخمک تایید و تعیین می‌شود یک سری هرمون‌های مهاری ایجاد می‌کند و نمی‌گذارد سایر فولیکول‌ها رشد کند و عملا از اینکه سطح تخمدان از کیست‌های ریز پر شود جلوگیری می‌کند بنابراین هر ماه در داخل تخمدان یک تخمک به وجود می‌آید یا باردار می‌شود یا از بین می‌رود و مشکلی روی سطح تخمدان به وجود نمی‌آید.

در مورد تخمدان تنبل این سیکل طبیعی از بین می‌رود و با ایجاد چند فولیکول عملا تخمکی نداریم از این رو وقتی این کیست‌های ریز باقی می‌مانند هر کدام از این فولیکول‌ها زنده اند و هورمون‌های ریز کوچکی در داخل خود ایجاد می‌کنند که داخل خون وارد می‌شوند.

ظاهر شدن علایم ظاهری مردانه در بی توجهی به درمان PCOD

میزان هورمون که از تجمیع فولیکول‌ها به خون وارد می‌شود زیاد است، با افزایش تعداد فولیکول‌ها میزان هورمونی که وارد خون می‌شود از حد عادی تجاور کرده و به ظاهر شدن علایم مردانه از جمله ریزش موی حالت مردانه، ضخیم شدن مو‌های صورت و … در فرد منجر می‌شود.

تغییرات هرمونی که در تخمدان به عنوان یک عضو متابولیسمی ایجاد می‌شود سوخت و ساز بدن را برهم زده و گاهی به چاقی منجر می‌شود البته گاهی خانم‌های لاغر هم با این مشکل مواجه می‌شوند.

از احتمال بروز چاقی و دیابت تا سرطان در صورت بی توجهی به تنبلی تخمدان

بیماران مبتلا به تنبلی تخمدان سخت‌تر به درمان‌های چاقی جواب می‌دهند، در این بیماری تخمدان بر روی هورمون انسولین اثر می‌گذارد که در نتیجه آن احتمال ابتلا به دیابت و عدم تحمل گلوگز در فرد بیمار بالا می‌رود.

احتمال بالا رفتن چربی خون و نامنظم شدن پریود‌ها از علایم این بیماری بوده که گاهی در موارد شدیدتر این بیماری قاعدگی سالی یک بار هم به سختی رخ می‌دهد که در نتیجه آن تغییرات هورمونی بر روی رحم امکان بروز سرطان رحم را بالا می‌برد.

علایم تنبلی تخمدان یا سندرم تخمدان پلی کیستیک

تنبلی تخمدان

برخی زنان علائم را موقع اولین پریود خود می‌بینند. برخی زنان وقتی می‌فهمند مبتلا به تنبلی تخمدان هستند که به‌شدت وزن اضافه کرده‌اند و نمی‌توانند باردار شوند.

مهم‌ترین علائم تنبلی تخمدان این موارد هستند:

۱. پریود‌های نامنظم

کاهش در تخمک‌گذاری باعث می‌شود رحم نتواند دیواره‌های خود را هر ماه تازه کند. برخی از زنانی که به پلی کیستیک مبتلا هستند کمتر از سالی هشت بار پریود می‌شوند.

۲. خونریزی شدید

وقتی دوره‌ی قاعدگی طولانی‌تر از همیشه است، دیواره‌ی رحم از همیشه ضخیم‌تر می‌شود. بنابراین وقتی این زنان پریود می‌شوند، خونریزی آنها از همیشه شدیدتر است.

۳. رشد مو

بیش از ۷۰ درصد زنانی که به این بیماری مبتلا هستند، دچار رشد موهای زائد روی صورت و بدن خود می‌شوند. این موها می‌توانند روی پشت، شکم و سینه‌ی آنها رشد کنند. رشد موهای زائد هیرسوتیسم نامیده می‌شود.

۴. جوش صورت

هورمون‌های مردانه باعث می‌شوند پوست از همیشه چرب‌تر شود. این باعث می‌شود فرد دچار جوش‌ صورت و نیز جوش‌هایی در ناحیه‌هایی مانند سینه و پشت شود.

۵. افزایش وزن

تقریبا ۸۰ درصد زنان مبتلابه پلی کیستیک اضافه‌وزن دارند یا چاق‌ هستند.

۶. ریزش مو با الگوی مردانه

تعدادی از زنان مبتلا به تنبلی تخمدان دچار ریزش مو می‌شوند. موهای سر این زنان نازک می‌شود و کم‌کم می‌ریزد.

۷. تیرگی پوست

در این حالت بخش‌های چین‌خورده‌ی پوست از حالت طبیعی تیره‌تر می‌شوند. مثلا پوست گردن، نواحی تناسلی و زیر سینه‌ها.

۸. سردرد

تغییرات هورمونی می‌توانند در برخی زنان باعث سردرد شوند.

خلاصه: تنبلی تخمدان می‌تواند در چرخه‌ی قاعدگی اختلال ایجاد کند. این باعث می‌شود این زنان پریودهای کمتری داشته باشند. جوش صورت، رشد موهای زائد، افزایش وزن، تیرگی در بخش‌هایی از پوست و مواردی دیگر ازجمله علائم این بیماری هستند.

عوارض تنبلی تخمدان برای بدن

سطح بالای هورمون‌های مردانه در بدن می‌تواند روی باروری و سایر جنبه‌های زندگی شما تأثیر بگذارد.

۱. ناباروری

برای بارداری، شما باید تخمک‌گذاری کنید. زنانی که نمی‌توانند به‌طور منظم تخمک‌گذاری کنند، تخمک‌های زیادی برای باروری تولید نمی‌کنند. پلی کیستیک یکی از دلایل اصلی ناباروری در زنان است.

۲. سندروم متابولیک

تقریبا ۸۰ درصد زنان مبتلابه پلی کیستیک اضافه‌وزن دارند یا چاق هستند. چاقی و پلی کیستیک هردو خطر قندخون و فشارخون بالا را افزایش می‌دهند. این دو مشکل همچنین کلسترول HDL (خوب) را کاهش‌می‌دهد و کلسترول LDL (بد) را افزایش می‌دهند. این عوامل همه‌ باهم سندروم متابولیک نامیده می‌شوند. سندروم متابولیک خطر بیماری‌های قلبی، دبایت و سکته مغزی را افزایش می‌دهد.

۳. سرطان دهانه‌ی رحم

در طول چرخه‌ی قاعدگی، دیواره‌های رحم می‌ریزند. اگر هر ماه پریود نشوید، این دیواره ممکن است ضخیم‌تر شود. دیواره‌ی رحمی که ضخیم‌تر از حد طبیعی است، بیشتر احتمال ابتلا به سرطان دهانه رحم را دارد.

۴. وقفه‌ی تنفسی در خواب

این مشکل باعث می‌شود در طول شب تنفس بیمار مکررا قطع شود و بیمار از خواب بیدار شود.

وقفه‌ی تنفسی در خواب یا آپنه‌ی خواب در زنان چاق معمول‌تر است. مخصوصا اگر آنها به پلی کیستیک هم مبتلا هستند. خطر آپنه‌ی خواب در زنان چاقی که تنبلی تخمدان دارند ۵ تا ۱۰ برابر آنهایی است که به پلی کیستیک مبتلا نیستند.

۵. افسردگی

تغییر در هورمون‌ها و علائمی مانند رشد موهای زائد می‌توانند روی احساسات شما تأثیرات منفی بگذارند. خیلی از زنانی که به پلی کیستیک مبتلا هستند به افسردگی و اضطراب هم دچار می‌شوند.

خلاصه: متعادل‌نبودن هورمون‌ها می‌تواند تأثیرات منفی زیادی روی سلامتی زنان بگذارند. پلی کیستیک خطر ناباروری، سندروم متابولیک، آپنه‌ی خواب، سرطان دهانه‌ی رحم و افسردگی را افزایش می‌دهد.

چطور می‌توان تنبلی تخمدان را تشخیص داد؟

پزشکان معمولا پلی کیستیک را در زنانی تشخیص می‌دهند که حداقل دو مورد از این سه علائم را دارند:

  • سطح بالای هورمون اندروژن؛
  • چرخه‌های قاعدگی نامنظم؛
  • کیست‌هایی در تخمدان.

پزشک متخصص احتمالا از شما می‌پرسد آیا علائمی مانند جوش، رشد موهای زائد روی صورت و بدن و اضافه‌وزن دارید یا نه.

معاینه‌ی لگنی، مشکلاتی در تخمدان‌ها و سایر بخش‌های سیستم تولیدمثل را تشخیص می‌دهد. در طول این آزمایش، پزشک انگشت‌هایش را وارد واژن می‌کند تا ببیند آیا تومورهایی در رحم با تخمدان‌ها وجود دارند یا نه.

آزمایش خون می‌تواند سطح بالاتر از حد طبیعی هورمون‌های مردانه در بدن را تشخیص دهد. ممکن است برای کنترل سطح کلسترول، انسولین و تری‌گلیسیرید هم آزمایش خون بدهید. با این کار خطر ابتلا به شرایط مرتبط مانند بیماری‌های قلبی و دیابت را هم ارزیابی می‌کنید.

سونوگرافی از امواج صوتی استفاده می‌کند تا فولیکول‌های غیرطبیعی و سایر مشکلات تخمدان‌ها و رحم را تشخیص دهد.

خلاصه: اگر بیماری از سه نشانه‌ی اصلی پلی کیستیک دوتای آنها را داشته باشد، پزشک تشخیص می‌دهد که او به این بیماری مبتلاست. این نشانه‌ها سطح بالای اندروژن، پریودهای نامنظم و کیست‌هایی در تخمدان‌ها هستند. معاینه‌ی لگنی، آزمایش خون و سونوگرافی می‌توانند این تشخیص را تأیید کنند.

بارداری و تنبلی تخمدان

پلی کیستیک چرخه‌ی طبیعی قاعدگی را مختل می‌کند. برای همین زنان مبتلا به پلی کیستیک سخت‌تر باردار می‌شوند. بین ۷۰ تا ۸۰ درصد زنانی که به پلی کیستیک مبتلا هستند مشکلات باروری دارند. این بیماری همچنین خطر مشکلات بارداری را هم افزایش می‌دهند.

زنانی که به تنبلی تخمدان مبتلا هستند، دوبرابر در معرض خطر زایمان زودرس هستند. آنها حتی بیشتر در معرض سقط جنین، فشار خون بالا در بارداری و دیابت بارداری هستند، اما، زنان مبتلا می‌توانند با استفاده از درمان‌های ناباروری باردار شوند. برخی از این درمان‌ها باعث بهبود تخمک‌گذاری می‌شود. کاهش وزن و کاهش قند خون هم می‌تواند شانس شما را برای داشتن یک بارداری سالم افزایش ‌دهد.

خلاصه: ابتلا به تنبلی تخمدان می‌تواند بارداری را برای زنان سخت‌تر کند. همچنین این بیماری می‌تواند خطر سقط جنین و سایر مشکلات بارداری را افزایش دهد. کاهش وزن و سایر درمان‌ها می‌توانند شانس شما را برای داشتن بارداری سالم افزایش دهند.

نکاتی برای تغییر رژیم‌ غذایی و برنامه‌ی زندگی برای درمان پلی کیستیک

درمان تنبلی تخمدان معمولا با تغییر رژیم غذایی و سبک زندگی آغاز می‌شود. این تغییرات شامل کاهش وزن، رژیم‌گرفتن و ورزش‌کردن است.

ازدست‌دادن فقط ۵ تا ۱۰ درصد از وزن بدن می‌تواند به تنظیم چرخه‌ی قاعدگی شما کمک کند. این تغییر علائم پلی کیستیک را در بدن شما بهبود می‌بخشد. کاهش وزن همچنین می‌تواند در کاهش سطح کلسترول خون و انسولین و نیز کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی و دیابت مؤثر باشد.

هر رژیمی که باعث کاهش وزن شود، می‌تواند در درمان این بیماری به شما کمک کند. اما برخی رژیم‌ها فواید بیشتری نسبت‌به رژیم‌های دیگر دارند.

تحقیقاتی رژیم‌های مختلف برای درمان تنبلی تخمدان را باهم مقایسه کرده‌اند. این تحقیقات به این نتیجه رسیدند که رژیم های کم کربوهیدرات (مثلا رژیم پالئو، رژیم کتوژنیک، رژیم اتکینز و …) هم برای کاهش وزن و هم برای کاهش سطح انسولین مناسب هستند. رژیم‌هایی که شاخص گلیسمی (شاخص قندی) پایینی دارند بیشتر کربوهیدرات خود را از میوه‌ها، سبزیجات، و غلات کامل می‌گیرند. این رژیم‌ها بهتر از رژیم‌های لاغری دیگر به تنظیم چرخه‌های قاعدگی کمک می‌کنند.

چندین تحقیق در این مورد انجام شده‌اند. این تحقیقات به این نتیجه رسیده‌اند که ۳۰ دقیقه ورزش متوسط حداقل سه بار در هفته به زنان مبتلا به تنبلی تخمدان کمک می‌کند تا لاغر شوند. کاهش وزن با رژیم، همچنین تخمک‌گذاری و سطح انسولین را بهبود می‌بخشد.

ورزش همراه با رژیم غذایی سالم، مفیدتر هم هست. رژیم به‌همراه ورزش به شما کمک می‌کند تا بیشتر وزن کم کنید. با این روش همچنین می‌توانید خطر ابتلا به دیابت و بیماری‌های قلبی را هم کاهش دهید.

خلاصه: درمان تنبلی تخمدان با تغییراتی در رژیم و ورزش آغاز می‌شود. اگر اضافه‌وزن دارید، کاهش فقط ۵ تا ۱۰ درصد وزن بدن می‌تواند علائم شما را بهبود ببخشد.

درمان‌های دارویی معمول

قرص‌های ضدبارداری و داروهای دیگر می‌توانند به شما کمک کنند تا چرخه‌ی قاعدگی را تنظیم کنید. این داروها همچنین در بهبود جوش صورت و سایر علائم تنبلی تخمدان مانند افزایش موهای زائد مؤثرند.

۱. قرص ضدبارداری

استفاده‌ی روزانه از استروژن و پروژسترون می‌تواند به شما کمک کند تعادل هورمونی طبیعی داشته باشید. این درمان تخمک‌گذاری را تنظیم می‌کند، علائمی مانند افزایش رشد مو را از بین می‌برد و از بیمار در برابر سرطان دهانه‌ی رحم محافظت می‌کند. این هورمون‌ها به شکل‌های قرص، برچسب و حلقه‌ی واژنی عرضه می‌شوند.

۲. متفورمین

متفورمین (گلوكوفاژ، فورتامت) دارویی است که برای درمان دیابت نوع دوم استفاده می‌شود. این دارو همچنین با بهبود بخشیدن سطح انسولین پلی کیستیک را درمان می‌کند.

تحقیقی به این نتیجه رسید که استفاده از متفورمین به‌همراه تغییر رژیم و ورزش می‌تواند کاهش وزن را بیشتر کند و چرخه‌ی قاعدگی را دوباره به حالت طبیعی بازگرداند.

۳. کلومیفن

کلومیفن (کلومید) یک داروی باروری است که به زنان مبتلا به پلی کیستیک کمک می‌کند تا باردار شوند، اما، این دارو احتمال به‌دنیاآوردن نوزادان دوقلو یا چندقلو را افزایش می‌دهد.

۴. داروهای ضد رشد مو

چندین درمان می‌توانند موهای زائد را از بین ببرند و یا رشد آن را متوقف کنند. کرم موضعی افلورنیتین (وانیکا) دارویی است که رشد مو را آهسته می‌کند. برداشتن مو با لیزر و الکترولیز می‌تواند شما را از موهای زائد روی صورت و بدن خلاص کند.

۵. جراحی

اگر سایر درمان‌ها موفق نبودند، می‌توانید برای بهبود باروری از گزینه‌ی جراحی استفاده کنید. حفاری تخمدان نوعی جراحی است که در آن جراح با لیزر یا با سوزن‌های باریک و داغ سوراخ‌های کوچکی را در تخمدان‌ها به‌وجود می‌آورد. این کار باعث می‌شود عملکرد تخمدان به حالت عادی بازگردد.

خلاصه: قرص‌های ضدبارداری و داروی ضددیابت متفورمین می‌تواند چرخه‌ی قاعدگی را به حالت عادی بازگرداند. کلومیفن و جراحی هم می‌توانند باروری در زنان مبتلا به پلی کیستیک را بهبود ببخشند. دارو‌های ضد رشد مو هم می‌توانند به این زنان کمک کنند تا از شر موهای زائد خلاص شوند.

چه‌وقت به پزشک مراجعه کنیم؟

در این موارد به پزشک مراجعه کنید:

  • پریود نشده‌اید و باردار هم نیستید.
  • علائم تنبلی تخمدان را دارید؛ علائمی مانند رشد مو روی صورت و بدن.
  • بیشتر از ۱۲ ماه است تلاش می‌کنید باردار شوید، ولی هنوز موفق نشده‌اید.
  • علائم دیابت را دارید، مانند تشنگی و گرسنگی زیاد، تاری دید یا کاهش وزن بی‌دلیل.

اگر به تنبلی مبتلا هستید، باید مرتب به پزشک خود مراجعه کنید. باید مرتب آزمایش ابتلا به دیابت، فشار خون و سایر مشکلات احتمالی را انجام دهید.

خلاصه: اگر پریود نشده‌اید یا سایر علائم پلی کیستیک مانند رشد مو روی صورت و بدن خود را دارید، به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر ۱۲ ماه است برای بارداری تلاش می‌کنید و هنوز موفق نشده‌اید پزشک خود را ببینید.

نتیجه‌گیری

تنبلی تخمدان می‌تواند در چرخه‌های قاعدگی زنان اختلال ایجاد کند. به همین دلیل افرادی که به پلی کیستیک مبتلا هستند، سخت‌تر باردار می‌شوند. سطح بالای هورمون‌های مردانه می‌تواند موجب علائم ناخواسته‌ی زیادی شود. مثلا رشد موهای زائد روی صورت و بدن.

تغییر در سبک زندگی اولین درمانی است که پزشک برای تنبلی تخمدان پیشنهاد می‌کند. این درمان معمولا موفق هم هست. کاهش وزن می‌تواند علائم پلی کیستیک را درمان کند و احتمال بارداری را افزایش دهد. رژیم و ورزش دو راه مؤثر برای کاهش وزن هستند.

اگر تغییر سبک زندگی موفق نبود، می‌توانید از دارو هم استفاده کنید. قرص‌های ضدبارداری و متفورمین هم در تنظیم چرخه قاعدگی مؤثرند و هم علائم پلی کیستیک را بهبود می‌بخشند.

Short link : https://chilaneh.com/?p=1758

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *